India-o Cashew man·batgipa a·dokrangoni M‘laay 9-gipa ong·enga
NEW DELHI: Meghalaya-ko anaros (kew pineapple), narang (mandarin orange) aro lakadong holdikona mingsinga baksanaba cashew ge·a-gamaninaba mingsinga. Niatgenchimode India a·songo cashew man·giparangoni top 10-o Meghalaya-ba napa.
Cashew ge·a-gamanio chu·sokaniara namen gisiko nangatgipa ong·a, jolni saksa pamangsa Garo Hills-o cashew ge·a-gamani siangako tangchapilatna raken kam ka·aha jeni a·sel da·oni somoio national -ni gadango chu·sokaniko man·aha.
Garo Hills-oni game cha·giparang batanggimin ru·uta bilsirangoni nambatgipa cashew nuts-ko ge·a. Indiba Garo Hills-ni cashew game cha·giparang kragipa damrangko man·jae cashew ge·a gamanio komiangako nikna man·enga. Maina a·palchini re·bagipa trader ba badingchiwalgiparang kg prako gong 35 damchi bree an·tangtangde duna bri bate damo palskaa. Cashew-ko process ka·mana ja·mande kg prakon gong 800-oni 1,200-ona sokanga.
Badingchiwalgiparang cashew-ko pale bang·en profit ba man·gniko man·a indiba game cha·giparangde gong·sa pelsani damko man·e neng·nikarangko chagrongna nangskaa. Uni gimin mitamrangde suk ong·jaenba cashew ge·aniko dontongata.
Mitamrangara bol bipangrangko den·e galtokaha, indiba Father Benoy Joseph, game cha·giparangni neng·nikarangko nikenba uamangna dakchakna ja·ku de·aha. Aro songadamrango cooperative movement-ko a·bachengdilaha. Bilsi 2015-o Tikrikilla-o cooperative-ko songe gimanggipa cashew ge·a-gamaniko tangchaatpilatna kam ka·aha.
Uni dakchakanio jolni game cha·giparang, chadamberang aro me·chik entreprenuer-rang tang·doaha. Una agreba jolo self-help groups-ko bikotdile cashew ge·a-gamanichi songni me·chikrangko biltango pangchakgipa ong·atna dakchakaha.
Da·ode Meghalaya, cashew game man·anio India-o 9-gipa biapona sokaha aro Garo Hills-ni cashew- nambatgipa ong·a. Indake sorkariba Garo Hills-o cashew processing unit-ko ra·bae gipin biaprangoni re·bae badingchiwalgiparangni kangal cholgrirangni man·gnirangko ra·seke ra·e kataniko komiataha.
Sorkari framework-ko taria baksana infrastructure-rang jekai- West Garo Hills Babadam-o 2-tonne daily capacity unit-ko ra·baaha, jekon All Garo Hills Multipurpose Cooperative Society chalaia.
Megha-LAMP project-ni gita game cha·giparang tangka paisani gita dakchakaniko man·enga. Una agreba dingtang dingtang scheme-rangko ra·baaha.
Iarangni gisepon Meghalaya sorakri, Garo Hills-ona dal·bea dingtanganiko ra·baani na mande ra·pilskana gita pamongna Pa Togan Nengmingza Award-ko on·aha. Una agreba bilsi 2022-o North East Regional Cooperative Excellence & Merit Award-ko man·aha.





