SHILLONG: 2024 bilsi bon·ange da·o gital 2025 bilsiko ga·tapahaoba a·doko dingtang dingtang dabianirang, jekai Inner Line Permit (ILP), Khasi aro Garo ku·sikko Constitution-ni Eighth Schedule-o napatchina dabiani, koela bikotpiltaina dabiani, Assam aro Meghalaya a·dokni simarango ong·enggipa golmalrangko namatchina dabiani aro uandakgipa dabianirang da·onan chu·sokgipa ong·na man·kujaenga.
Meghalaya a·doko niam gri napsrukaniko champengna gita bilsi 10-na skangan ILP-ko ra·gatchina dingtang dingtang dolrang dabitokengachim indiba da·alonan ia dabiani chu·sokgipa ong·na man·chipkujaenga. Batanggimin 2024 bilsioba a·doko ILP-ko ra·gatchina gita a·dok sorkari aro dingtang dingtang dolrang, ma·mong sorkariko didianio chu·sokgipa ong·na man·taijaha.
Meghalaya a·doko ILP-ko ra·gatchina dabie, 2019 bilsini December jaon, Meghalaya Legislative Assembly, dingtangmancha resolution-ko pass ka·ahachim indiba resolution-ko pass ka·aoni da·o bilsi bonga ong·pilahaoba, ILP-na dabiani chu·sokgipa ong·na man·chipkujaenga.
Khasi aro Garo ku·sikrangko Eighth Schedule-o napatchina dabienggipani bidingo niatskagenchimode da·alonan iani bidingo ma·mong sorkarioni maming aganchakanirangko on·kujaenga ine nikna man·a. Iani bidingo dabidilenggipa dolrangba da·o maming ku·rang on·taianirang dongjaengaha. Iani giminba Assembly, dingtangmancha resolution-ko pass ka·manahachim.
Meghalaya a·doko niam gri koela bikotaniko National Green Tribunal (NGT), 2014 bilsion champengataha aro ja·mano Supreme Court, a·doko scientific mining ba niamo pangchake koela bikotaniko a·bachengna on·ahachim. Indake ong·genchimoba basako ia scientific mining-ko a·bachenggen da·alonan sorkarioni maming kattarang dongskakujaenga.
Niamo pangchake koelarangko bikotna gita mitam manderangnade licence-rangkoba on·manaha indiba kamrangkode da·onan a·bachengna man·skakujaenga.
Scientific mining-ko a·bachengna man·chipkujaengon a·dokni dingtang dingtang biaprango niam gri koela bikotani aro koela salruraanikode sorkari chu·gimik champengsrangna man·skakujaengachim.
Assam aro Meghalaya a·dokni simarango ong·enggipa golmalrangko niatskagenchimode, ia golmal ong·enggipa dam 12 biaprangoni damdok biaprangkode namatna gita a·dok damgnini gisepo agangrike songgigrikmanaha indiba da·o bangki damdok biaprangko namatna gitade kamrangko matchotskakujaenga.
Ia bangki damdok biaprangko namatna gita a·dok damgnini sorkarirang, bilsignina skangan agangrikaniko a·bachengtaiahachim indiba da·alonan a·dok damgnini gisepo agangrikanirang matchotskakujaenga.





